Program
Henryk Wieniawski Fantazja na tematy z opery „Faust” Gounoda op. 20
Henryk Wieniawski II Koncert skrzypcowy d-moll op. 22
Johannes Brahms Koncert skrzypcowy D-dur op. 77 cz. I Allegro non troppo
Mieczysław Karłowicz Poemat symfoniczny Odwieczne pieśni op. 10
Wykonawcy
Wojciech Koprowski skrzypce
Krzysztof Oprawka skrzypce
Marcelina Rucińska skrzypce
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Dolnośląskiej
Przemysław Neumann dyrygent
W Fantazji op. 20 Wieniawski zdecydował się na wykorzystanie zróżnicowanego materiału tematycznego pochodzącego z opery Faust Gounoda, uniknął wszak najbardziej popularnych fragmentów. W efekcie wyszczególnić można trzy sfery tematyczne: romantyczną, demoniczną i taneczną. Składają się one na czteroodcinkową całość, w której narracja budowana jest w oparciu o kontrasty wyrazu i tempa. Kompozytor mistrzowsko wykorzystał swoją wirtuozerię do podkreślenia zmienności nastrojów, jednocześnie przyczyniając się do rozwoju techniki skrzypcowej. Fantazja, choć z początku nie spotkała się z entuzjastycznym odbiorem, do dziś pozostaje jednym z najchętniej granych utworów Wieniawskiego.
Jak pisał recenzent „Berliner Bürsenzeitung” po prawykonaniu Koncertu skrzypcowego op. 20 Karłowicza 21 marca 1903 roku w Beethoven-Saal w Berlinie, „najlepsza chyba jest część pierwsza z dynamicznym tematem i głęboko przeżytym fragmentem lirycznym”. Dzieło napisane dla profesora skrzypiec kompozytora, Stanisława Barcewicza, od początku cieszyło się dużym powodzeniem zarówno wśród publiczności jak i krytyków. Cenione za „subtelne i świeże” towarzyszenie orkiestry oraz efektowną partię solową, bogatą w figuracje i liczne wielodźwięki, skłoniło krytyka „Przeglądu Tygodniowego” w relacji z warszawskiego koncertu z 28 listopada 1904 roku do przyrównania Karłowicza do Vieuxtempsa.
Brahms odrzucił popisowy model koncertu solowego Paganiniego i poszedł w ślad za mistrzem z Bonn nie tylko przyjmując Beethovenową tonację D-dur i utrzymując pierwszą część Koncertu skrzypcowego w rzetelnej formie sonatowej, ale przede wszystkim przez oszczędność tematyczną godną Beethovena. Dzieło dedykowane wieloletniemu przyjacielowi kompozytora, Josephowi Joachimowi, powoli wprowadza materiał tematyczny rozbudowując go od nagiego unisonu w pierwszych taktach do błyskotliwych popisów solisty, które ustępują następnie nadzwyczaj lirycznemu tematowi drugiemu. Po kadencji solista wznosi się coraz to wyżej nad orkiestrę, najwyższy pułap osiągając zaraz przed powrotem głównego tempa. Niemniej Koncert został przyjęty z niemałą kontrowersją, a wielu wybitnych skrzypków odmawiało wykonywania utworu ze względu na specyficzny charakter partii solowej – choć nawet oni nie mogli zaprzeczyć, że jest to dzieło wartościowe.
Program Odwiecznych pieśni Karłowicza mówi więcej o uczuciach i zdarzeniach nieuniknionych w życiu każdego człowieka, niż o przeżyciach konkretnego podmiotu lirycznego. Nietypowa, trzyczęściowa budowa składa się z trzech pieśni: o wiekuistej tęsknocie, o miłości i o śmierci oraz o wszechbycie. Cały program poematu symfonicznego wynika właściwie tylko z tych tytułów; resztę kompozytor pozostawił w domyśle własnym i odbiorcy, którego prowadzi w metafizyczną acz melancholijną refleksję bogactwo motywów i wspaniała inwencja melodyczna Karłowicza.
Oficjalna strona Festiwalu: https://gwiazdypromuja.pl/?lang=pl